Bu gün Kəlbəcər rayonunun füsunkar və tarixi Başlıbel kəndinin fəxr etməli ziyalılarından biri – filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Dəyanət Sabir oğlu Ağayevin doğum günüdür. O, Başlıbelin köklü, tanınmış bir ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Onun həyat hekayəsi, məcburi köçkünlüyün gətirdiyi bütün çətinliklərə rəğmən, elmə olan sarsılmaz sevginin, iradənin və köklü bir elmi ənənənin bariz nümunəsidir.
Qaçqınlıq Ağrıları və İlk Təhsil İlləri
Dəyanət Ağayev 1989-cu ildə Kəlbəcər rayonunun Başlıbel kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1993-cü ildə erməni təcavüzü nəticəsində doğma yurdundan didərgin düşərkən cəmi 4 yaşında idi. Ailəsi ilə birlikdə əvvəlcə Bərdə rayonuna pənah gətirmiş, burada 5 ay yaşadıqdan sonra Salyan rayonuna köçmüşdür. 1995-cı ildə Salyan rayonunun Aşağı Noxudlu kəndindəki Ataxan Sadıqov adına tam orta məktəbin 1-ci sinfinə qəbul olunaraq ilk təhsil cığırına qədəm qoymuşdur.
1998-ci ildə ailə yenidən Bərdə rayonunda məskunlaşdığı üçün Dəyanət müəllim təhsilini növbəli şəkildə Kəlbəcər rayon 106 saylı orta məktəbində (1998–1999 və 2002–2003-cü illərdə) və Bərdə rayonu Şəhid Alı Mustafayev adına 5 saylı tam orta məktəbində (1999–2002 və 2003–2006-cı illərdə) davam etdirmişdir.
Akademik Uğurlar və Elmi Fəaliyyət
Orta məktəbi uğurla başa vuran Dəyanət Ağayev elmin fundamental yolları ilə inamla irəliləmişdir:
- 2006–2010: Azərbaycan Dillər Universitetinin Tərcümə (ingilis dili) fakültəsində bakalavr təhsili almışdır.
- 2011–2013: Həmin universitetin eyni fakültəsində magistr dərəcəsinə yiyələnmişdir.
- 2014: Azərbaycan Dillər Universitetinin German dilləri üzrə fəlsəfə doktorluğu proqramına əyani doktoranturaya qəbul olunmuşdur.
- 26 noyabr 2024: Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə ona filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi verilmişdir.
“Başlıbel Akademiyası”nın Davamçıları
Başlıbel kəndi tarixən öz ziyalıları, şairləri və alimləri ilə tanınmış, rəmzi olaraq bir “Başlıbel Akademiyası” mühiti formalaşdırmışdır. Zamanında Molla Məhəmməd, professor, filologiya elmləri doktoru Əli Mirzəyev, İqtisadiyyat elmləri doktoru Ənvər Salahov, Sabir (Mahir) Mirzəyev, Salah Salahov, elmlər doktoru Ədalət Əsədov, elmlər doktoru Aqil Əsədov və Arif Süleymanov kimi tanınmış elm fədailərinin açdığı cığır fərqli sahələrdə bu gün də böyük bir ordu tərəfindən yaşadılır.
Bu akademiyanın və ənənənin layiqli davamçıları olaraq müxtəlif sahələrdə iz qoyan həmyerlilərimizin adlarını iftixarla çəkə bilərik:
- Maarif və Quruculuq: Həm dəyərli bir müəllim, həm də çətin relyefli Başlıbel tunel yolunun açılmasının təşəbbüskarı və fəal iştirakçısı olmuş rəhmətlik Həsən Bağırov;
- Geologiya sahəsi: Rəhmətlik Kərəm Əliyev və Əzim Salahov;
- Hüquq sahəsi: Məhəmməd Salahov, Hümbət Salahov, Elçin Əzizov və Nurəddin Yusifov;
- Mühəndislik və Ali Təhsil sahəsi: Texniki elmlər doktoru, Azərbaycan Mühəndislik Universitetinin dekanı Osman Mirzəyev, Qarabağ Universitetinin dekanı, texniki elmlər namizədi Hüseyn Mirzəyev, rəhmətlik Qənimət Rzayev, Aydın Əzimov, İsrafil Həşimov, eləcə də hazırda təqaüddə olan Vahid Kazımov, bu sahəyə yeni nəfəs gətirən gənclərimizdən Hafiz Mirzəyev və Vüqar Həşimov;
- Kənd təsərrüfatı (Heyvandarlıq): Qalib Əbdüləliyev;
- Jurnalistika sahəsi: Rəhmətlik Zimistan Həsənov, eləcə də Elxan Salahov, Xalid Kazımov və Etibar Ağayev;
- Maliyyə və Mühasibat: Yusif Salahov.
Bütün çətinliklərə və qaçqınlıq illərinin məhrumiyyətlərinə rəğmən, bu ənənənin qorunması və davam etdirilməsi Başlıbelin hər zaman bir ziyalılar yurdu olmasının, elmə, təhsilə və intellektual əməyə verdiyi yüksək dəyərin əyani sübutudur.
Nəsildən-Nəslə Keçən Ziyalılıq İrsi və Gələcəyə Boylanan Yeni Nəsil
Dəyanət müəllim təkcə bir kəndin deyil, həm də köklü, ziyalı bir nəslin təmsilçisidir. O, babası Ağa müəllimin, eləcə də elmin işığına bələnmiş atasının və bibisinin tövsiyələrini, nəsihətlərini hər zaman uca tutmuşdur. Ailənin elm yoluna verdiyi bu önəm sayəsində Dəyanət Ağayev həmin irsin ən parlaq və uğurlu davamçılarından birinə çevrilmişdir.
Bu gün cismən aramızda olmasalar da, onun babası Ağa müəllim, nənəsi Sona müəllim, atası rəhmətlik Sabir müəllim və bibisi (maması) Gülçöhrə müəllim ömürlərini maarifçiliyə həsr etmiş dəyərli pedaqoqlar olaraq xatırlanır. Onların xeyir-duası və qoyduğu təməl üzərində ailənin digər üzvləri də dövlətimizə və dövlətçiliyimizə sədaqətlə xidmət edirlər:
- Bacısı Leyla Məmmədova: Tibb işçisi olaraq insanların sağlığı keşiyində dayanır.
- Qardaşı Yalçın Ağayev: Müəllim kimi yeni nəsillərin yetişməsində xidmət edir.
- Qardaşı Elşad Ağayev: Mühəndis olaraq ölkəmizin quruculuq işlərinə öz töhfəsini verir.
Bu işıqlı yol növbəti nəsildə də eyni coşğu ilə davam edir. Yalçın müəllimin iki qız övladı hazırda ölkənin aparıcı ali təhsil müəssisələrində uğurla oxuyurlar. Onlardan Aytac Ağazadə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin (ADPU) “SABAH” qruplarında riyaziyyat və informatika müəllimliyi ixtisası üzrə, digər qızı Aytən Ağazadə isə Bakı Dövlət Universitetinin (BDU) Jurnalistika fakültəsində təhsil alır.
Təbrik və Son Söz
Məcburi köçkünlüyün çətin sınaqlarından keçərək, ata-baba yurdu Başlıbelin adını elmi tribunalarda ucaldan filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Dəyanət Ağayevi doğum günü münasibətilə ürəkdən təbrik edirik! Ona cansağlığı, fəaliyyətində yeni-yeni elmi nailiyyətlər və tezliklə doğma Kəlbəcər torpağında, Başlıbeldə elmimizin və təhsilimizin inkişafı naminə daha böyük uğurlara imza atmağı arzulayırıq. Doğum gününüz mübarək olsun!.
Müəllif: Mirzəyev Sabir Hacı oğlu — Qocaman müəllim, araşdırmaçı, “Babayolu.az” saytının təsisçisi və baş redaktoru.
Babayolu.az 
Dəyərli vaxtınızı ayırıb haqqımda məqalə dərc etdiyinizə görə bütün zəhməti keçənlərə təşəkkür edirəm.